Oylik arxiv: Sentabr 2018

UGLEVODLARGA BOY MAHSULOTLAR

Uglevodlar asosan o’simlik mahsulotlari tarkibida ko’p miqdorda bo’ladi. Odamning sutkalik ovqatidagi kaloriyaning 56 % uglevodlar hisobiga qoplanadi. Katta yoshdagi odam bir kunda 350-450 gramm uglevod iste’mol qilishi kerak. Asalda 80,3%, qandda 98,85 %, sigir sutida 4,7 %, bug’doy nonida 49 %, javdar nonida 44,4 %, bug’doy donida 66-75 %, dukkakli o’simliklarda 24-55 % gacha, go’shtda 1-2 %, jigarda 5%, qo’ziqorinda 1,6-34,5 % gacha, yeryong’oqda 12,5 %, pishloqda 1-1,3 %, sholi va makkajo’xorida 70-80 % gacha, shakarqamish poyasida 12 %, qand lavlagida 20-21 %, qovun mevasida 17 % gacha uglevod bo’ladi. Uglevodlar odamning asosiy energiya manbai bo’lib muskullarning harakati uglevodlardan ajralgan energiya hisobiga qondiriladi.

OQSILLI MAHSULOTLAR

Odam organizmida oqsilli mahsulotlarning o’rni benihoya kattadir. Shuning uchun odam hayoti davomida o’zining oksilga bo’lgan ehtiyojini to’la-to’kis qondirishi zarurdir.

Odam uchun hayvon va o’simlik oqsillari yetarli miqdorda bo’lishi kerak. Odamning oqsilga bo’lgan sutkalik ehtiyojining 50-60%ni hayvon oqsili hisobiga qoplashi kerak.

Bolalarning o’sishi va rivojlanishi uchun ular ovqati tarkibida hayvon oqsillari 80-90%, katta yoshdagilar ovqatida esa 50% hayvon, 50% o’simlik oqsili bo’lishi kerak.

Oqsilga boy mahsulotlar quyidagilar hisoblanadi va ularda oqsillar quyidagi miqdorda bo’ladi. Sutda 25-28%, pishloqda 20-25%, go’shtda 18%, parranda go’shtida 18%, tovuq tuxumida 12,7%, bapiq ikrasida 25-30%, baliq go’shtida 12,7%, kolbasa mahsulotlarida 16 %, sariyogda 1-2%, muzqaymoqda 3,9 %, bug’doy nonda 7-8 %, yeryong’oqda 23-29%, loviya, mosh, no’xat, soyada 23-36%, qo’ziqorinda 1,9-36,7%, dengiz suv o’tlarida 1-1,5%, sholida 8%, kartoshkada 2-2,5% oqsil bo’ladi. Organizmga tushgan sut oqsillari 100% gacha, baliq oqsillari 94% gacha hazm bo’lib o’zlashtiriladi.

Халқ таълимига янгича ёндашув

Халқ таълимини бошқариш тизимини такомиллаштириш бўйича олиб борилаётган чора-тадбирлар умумтаълим муассасаларидаги мавжуд муаммоларни бартараф этмоқда. Президентимизнинг “Халқ таълимини бошқариш тизимини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармони педагогик жамоамизни янада руҳлантирди.

Фармонни ўрганиш жараёнида жамоамиздаги 70 нафар педагогнинг барчаси оилада ва мактабда ўқувчилар учун яратилган шароитлар устидан мониторинг ўрнатишни ўз олдига мақсад қилиб олди. Мактабимизда фаолият юритаётган 25 нафар ёш педагогга эса ўқувчилар ва уларнинг ота-оналари билан ишлаш бўйича ўз касбий маҳоратларини ошириб бориши зарурлиги уқтирилди.

Бу йил масканимиз математика-информатика бўйича таянч мактаб ва она тили ва адабиёти фанидан ихтисослашган мактаб  этиб белгиланди. Барча фанлар кесимида таълим беришнинг инновацион усулларини жорий этиш асосий мақсад қилиб олинди.

Масалан, энди раҳбар ва педагог ходимларни танлаш, тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини оширишда илғор ва шаффоф ташкилий-ҳуқуқий механизм татбиқ этилади. Шаффоф жамоатчилик назоратини ўрнатиш мақсадида электрон рейтинг тизими йўлга қўйилади.

Фармоннинг ўзига хос яна бир жиҳати, эндиликда таълим муассасалари чин маънода мустақил фаолият олиб боради. Шу кунгача бошқарма, бўлим бошлиқлари, ҳатто мактаб директорини тайинлашда ҳам маҳаллий ижро этувчи органлар билан келишишга мажбур бўлинарди. Фармонга кўра, бу ишлар фақатгина Халқ таълими вазири томонидан амалга ошириладиган бўлди.

Умумтаълим муассасаларидаги васийлик кенгашлари тугатилиб, фаол ота-оналар, битирувчилар, ҳомийлар ва бошқа шахслар киритиладиган кузатув кенгашларининг ташкил этилиши ҳам мактаб бошқарувида янгича ёндашув бўлиб, таълим сифатини янада оширишга хизмат қилиши муқаррар.

Таълим муассасамиз педагогларининг билимлари ўтган ўқув йилида ўтказилган аттестация жараёнларида юқори балл билан баҳоланди. Ўқувчиларимиз ҳам фан олимпиадалари ва билимлар беллашувининг республика ва вилоят босқичида фахрли ўринларни қўлга киритишди. Президентимиз томонидан қабул қилинган мазкур фармон бизга ўтган йилги натижаларимизни қўлдан бермай, уларни ўн чандон ошириш йўлида меҳнат қилишга ундайди.